Ana Sayfa Özgeçmiş Kitapları Yazıları Röportajları Haber Fotoğraf Albümü Video Galeri İletişim

Davut kılıklı Calut ya da “Herkül”ın “Herkul”laşması…

25.03.2014

Herkül yunan çok tanrılı inancı içerisinde hem insan, hem tanrı özellikleri taşıması bakımından önemli figürlerden biridir. Herkül denince hem tarihte hem günümüzde akla ilk gelen “güç” kavramı olmuştur.

“Herkül gibi” benzetmesi halen sıra dışı güce sahip olanlar için kullanılan bir sıfattır. Bu mitolojik şahsiyetin yunan teolojisindeki derin ve karmaşık yapısına girmeden sadece güç sembolü olan yanına değinelim. Herkül doğduğu yer bakımından kendini kültürel anlamda Yunan’a dayandıran Batıya ait bir kahramandır. Bugün bile özellikle batı dünyasında insanüstü güce sahip kahramanlar popüler kültürün önemli parçasıdır.

İnsanlar baş edemedikleri, güçlerinin yetmediği doğa olayları veya tanrıların gazabıyla karşılaştıklarında, amansız gücüyle kendi yanlarında olacak onları koruyacak bir kahramana sürekli ihtiyaç duymuştur. Bu noktadan bakınca herkül imajı sahip olduğu hususiyetler bakımından görsel ve yazınsal eserler için ideal bir konu olmanın yanı sıra bir toplumu, ülkeyi yönetme iddiasında olan kişiler için de en uygun propaganda unsurlarından biridir.

Herkül ki asıl adı Herakles, Zeus ile Miken kralının kızı Alkmene'nin oğludur. Zeus’un kadına kocası kılığında yaklaşıp hamile bıraktığı rivayet edilir. Üstün bir eğitim gören ve son derece yetenekli olan Herkül’e verilen bir dizi görev vardır.

Ki bunlar, Nemean arslanı'nı yenmek, Lerna gölündeki Hydra'yı öldürmek, Artemis'in kutsal hayvanlarından Kyreneia Geyiğini yakalamak, Erymanthian dağında yaşayan büyük yaban domuzunu tutmak, Augias'ın ahırlarını günde temizlemek, Stymphalos'da insanların rahatını kaçıran Stymphalian Kuşlarını kovmak, Girit'e gidip Poseidon'un Minos'a verdiği azgın Girit Boğası'nı getirmek, Troya halkına eziyet çektiren deniz canavarını öldürmek, Amazonlar kraliçesi Hippolyta'dan kemerini almak, Okeanos'un bir adasında bulunan 3 gövdeli dev Geryoneus'un sığırlarını çalmak, Hesperidler'in altın elmalarını getirmek, Ölüler ülkesini koruyan Kerberos adlı köpeği yeryüzüne çıkarmak gibi çok hayati öneme sahip vazifelerdir.

Keza bu konular, o günün toplumuna büyük acılar veren kaotik sorunlardır ve mutlaka toplumsal gelecek için çözülmeleri gerekmektedir.

Helenistik dönemden itibaren özellikle büyük İskender ve onun ardılları olarak Helenistik imparatorluğu yöneten komutanlar soylarını Herkül’e dayandırarak güce dayalı yönetimlerini meşrulaştırma yoluna gitmişlerdir.

Yönetim meşruiyet gerektirir ve en kudretli imparator bile soyunu halk nezdinde kutsal kabul edilen kişilere dayandırmaya çalışır. Soyunun Herkülden geldiğine inanan imparatorlar Herkül’ün alamet-i farikası olan aslan postu ve sopasını bir propaganda aracı olarak kendi heykel veya betimlerinde sürekli kullanmışlardır.

Kendine bunun gibi bir sıfatı layık görenlerde bu gücün somut bir karşılığı yoksa eğer bu durum egoist bir yapıya ve hastalıklı bir ruh haline işaret eder. Yani herkül sıfatı her zaman olumlu bir anlam taşımaz.

Peki dini bir cemaatin faaliyetlerinin duyurulduğu bir internet mecrasının “herkül” adıyla anılmasını nasıl yorumlamalıyız? Yukarıda belirttiğimiz gibi bu karakterin salt güç kavramıyla birlikte düşünüldüğünde her yapıya uyarlanabilir özellikleri onu evrensel kıldığından İslami argümanlarla ortaya çıkan bir mecra için de kullanılması ilk başta yadırganmayabilir.

Ancak bu isim bizzat internet sitesi yöneticileri tarafından reddedilip (web adreslerinde Türkçe karakterler kullanılamaması avantajından da yararlanarak) sitenin adının en başından beri “herkul” biçiminde düşünüldüğü şeklinde tevil yoluna gidilmiştir. Peki gerçekte durum böyle mi? Dünya üzerinde yayınlanan bütün web sayfalarının belli aralıklarla sayfa görüntüsünü alıp, o sayfanın geçmişte nasıl göründüğünü anlamamıza yardım eden çok faydalı bir site (waybackmachine) sayesinde herkul.org’un ilk faaliyet yılı olan 2012 den 2013 sonlarına dek site başlığı olarak “herkül” yazısını kullandığını görebiliyoruz.

Son zamanlarda gün yüzüne çıkan başarısız darbe girişiminden sonra tartışmalı ortamın site sahiplerini endişelendirdiğini ve herkül isminin İslami hassasiyete sahip insanlarda olumsuz kanı oluşturabileceğini düşünerek sitenin sayfa başlığını 2013 Ocak ayından itibaren “herkul” olarak değiştirdiklerini görmekteyiz. Bu durum kulluktan mitolojik tanrılığa giden yolun ilk adımı olarak yorumlanabilir mi mutlaka tartışılabilir ama bu cemaatin/örgütün her koşul için sahip olduğu bir kıyafetinin/ceketinin olduğundan kimsenin kuşkusu olmasın…