Ana Sayfa Özgeçmiş Kitapları Yazıları Röportajları Haber Fotoğraf Albümü Video Galeri İletişim

Entellektüel Bayrak El Değiştiriyor

24.05.2011

Türkiye son on yıldır büyük bir değişim ve dönüşüm içinde. İş dünyasında, bürokraside, siyasette, medyada gözlemlenen bu dönüşüm entelektüel hayatta da yaşanıyor.

Daha çok elitlerin ve İstanbul'un taşıdığı entelektüel bayrak el değiştiriyor. Türk ekonomisindeki ağırlıkları her yıl artan Anadolu kaplanları gibi taşra üniversitelerindeki akademisyenler de entelektüel zeminde seslerini yükseltiyor.

Yer: Teşvikiye Camii'nin bahçesi. Ünlü bir yazarı son yolculuğunda yalnız bırakmak istemeyen çoğu akademisyen, şair, sanatçı; aydınların doldurduğu bahçede cenaze namazı için saf tutanların sayısı 20'yi geçmiyor. Namaza duranlardan sayıca fazla kalabalık, duvar kenarında kederli gözlerle etrafı izliyor. Koyu bir suskunluk içinde herkes. İmamın Allahü Ekber nidası duyuluyor. Ve namaz başlıyor. Namaza duranların bir kısmı elini yanlış bağlıyor, bir kısmı yanındakini göz ucuyla süzmekte...

Bahçeyi dolduran orta yaşın üzerindeki elit topluluk üniversite kürsülerinden, gazete köşelerinden, televizyon ekranlarından tanıdık simalar. Halkının büyük çoğunluğu Müslüman olan bir ülkenin entelektüellerinin verdiği bu fotoğraftan aydınlarımızın dinle ve halkla arasındaki mesafeyi okumak mümkün. Ama artık bu tablo değişiyor. Dinle barışık, muhafazakar ve liberal aydınlar Türkiye'nin entelektüel kompozisyonunda yerini alıyor.

Son on yılda iş dünyasında, bürokraside, siyasette, medyada gözlemlenen bu değişim ve dönüşüm, entelektüel hayatta da yaşanıyor. Anadolu'nun çeşitli illerindeki üniversitelerde görev yapan akademisyenler yazıları ve konuşmaları ile entelektüel zeminde boy gösteriyor, kendisini ifade ediyor, toplumda da karşılık görüyor.

Türkiye ekonomisindeki ve sanayi üretimindeki payları dikkat çekici ölçüde ve hızda artan Anadolu kaplanları gibi taşra üniversitelerindeki akademisyenler de İstanbul'un hegemonyasını kırıyor. Merkez medyaya alternatif kanallar da boy gösteriyor. Anadolu kaplanları olarak adlandırılan Kayseri, Gaziantep, Konya, Kahramanmaraş, Çorum, Denizli gibi illerdeki üniversitelerde boy veren aydınlar milli ve muhafazakar değerlere saygılı, dinle barışık, demokrat kimlikleri ile dikkat çekiyor.

Beyaz Türk değil bağnaz Türk

Prof. Naci Bostancı, ortaya çıkan tablonun Türkiye'deki değişimle paralellik arz ettiğine dikkat çekiyor. Bostancı'ya göre "iktisadi elitler, bürokratlar, politikacılar değişti buna paralel olarak entelektüeller de değişti". Atilla Yayla ise yeni durumu Anadolu rönesansı olarak adlandırıyor. "Üniversite hocalarının ve toplumda adı duyulmuş entelektüellerin Kemalist veya sosyalist olması adeta kanun gibi bir şeydi. Ama son yirmi senede bir çeşit liberal bir Rönesans yaşandı. Liberal, muhafazakar entelektüeller ortaya çıktı." diyor. Yayla, yeni entelektüel sınıfın doğuşuyla birlikte ortalıkta aydın diye gezen insanları, öfkeli, tutucu, Batı'yı yakalamayı sadece kılık kıyafette, alkol kullanmakta, mayo giyip plaja girmekte gören; hukukun üstünlüğüne, askerin sivil denetime girmesi gibi taleplerine karşı çıkan bir grup olarak tanımlıyor. "Bu aydınların Beyaz Türk değil bağnaz Türk oldukları ortaya çıktı." diyor.

Zaman yazarı Ahmet Turan Alkan, medyada İstanbul hegemonyasını ilk kıranlardan. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nde öğretim üyesi olarak görev yaptığı yıllarda köşe yazarlığına başlayan Alkan, İstanbul ve taşra arasındaki makas daralmasının teknoloji sayesinde gerçekleştiğini söylüyor. Alkan, Anadolu'dan seslerini duyuran aydınların, akademisyenlerin medyadaki çeşitlenmeyle birlikte 'görünür' olmaya başladıklarını söylüyor. İletişimci Ali Atıf Bir de Anadolu'nun birçok ilinde üniversite açılmasının bu hareketlilikte payının olduğuna inanıyor. Bir'e göre ikinci bir etken de internet devrimi.

Demokrat, muhafazakâr liberaller

Seslerini Anadolu'dan duyuran akademisyenlerin çoğu taşra doğumlu ve orta halli ailelerin çocukları. Ankara ve İstanbul'da iyi üniversitelerde öğrenim görüp taşradaki üniversitelerde uzun yıllar görev yapmışlar. Bu isimler daha çok Zaman'ın yorum sayfaları, Yeni Şafak Gazetesi, Radikal İki, Star ve Taraf gazetesinde makaleleri ile görülüyor. Birçok televizyon kanalında da programlarda boy gösteriyorlar. Bu isimlerden birkaçı:

Doç. Dr. Bekir Berat Özipek: Siyaset bilimi dalında bir akademisyen. Liberal Düşünce Topluluğu üyesi. 7 ay öncesine kadar Tokat'taki Gaziosmanpaşa Üniversitesi'nde öğretim üyesi olarak çalışıyordu. Halen İstanbul Ticaret Üniversitesi'nde görev yapıyor. Star Gazetesi'nde köşe yazıyor. Özipek ismi geçtiğimiz aylarda Başbakan Erdoğan'ın da katıldığı bir toplantıda şu sözlerle gündeme gelmişti: "Merhum Turgut Özal bugün görevde olsaydı, AKP ve Gülen'i bitirme planı karşısında Genelkurmay Başkanı'ndan gereğini yapmasını beklemez, onu derhal görevden alırdı."

Doç. Dr. Mazhar Bağlı: Dicle Üniversitesi Sosyoloji bölümü öğretim üyesi. Çok kültürlülük, modernizm, modern bilinç ve mahremiyet, kentleşme, zorunlu göç gibi konular üzerine araştırmaları ve yayınlanmış kitapları var. Son günlerde Kürt sorunu ve çözümü üzerine görüşlerine başvuruluyor. AK Parti MKYK üyesi.

Prof. Dr. Yasin Aktay: 1992'de Selçuk Üniversitesi Sosyoloji bölümünde araştırma görevlisi olarak çalışmaya başladı. 2005 yılında Kurumlar Sosyolojisi Anabilim dalında profesör olan Aktay, Yeni Şafak Gazetesi'nde de köşe yazıları yazıyor. Uzun yıllar Vadi Yayınları'nı yönetti. Tezkire dergisini çıkardı.

Yrd. Doç. Dr. Necdet Subaşı: 1961'de Artvin Şavşat doğumlu. Türk Aydınının Din Anlayışı başlığını taşıyan doktorası din sosyolojisi alanında. Uzun yıllar Muğla Üniversitesi'nde görev yaptı. 2009'da Başbakanlık nezdinde başlatılan ve kamuoyunda Alevi açılımı olarak bilinen sürecin genel koordinatörlüğünü üstlenen Subaşı, halen Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi'nde öğretim üyesi.

Prof. Dr. Yavuz Atar: AK Parti'nin Ergun Özbudun başkanlığında hazırlattığı sivil anayasa taslağının mimarlarından. Konya Selçuk Üniversitesi öğretim üyesi. Kendisini muhafazakar değil, liberal olarak tanımlıyor. Birçok gazetenin yorum sayfasında yazıları yayımlanıyor.

Doç. Dr. Gökhan Bacık: Gaziantep Zirve Üniversitesi öğretim üyesi. 1974 Bursa doğumlu. Ankara Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunu. Radikal, Turkish Daily News, Zaman, Yeni Şafak gibi gazetelerde makaleleri yayımlanıyor.

Doç. Dr. Bilal Sambur: Süleyman Demirel Üniversitesi öğretim üyesi. Liberal Düşünce Topluluğu Din ve Hürriyet Araştırmaları Merkezi Direktörü.

Prof. Dr. Ali Yaşar Sarıbay: Siyaset bilimci, sosyolog. 1976'da asistan olarak girdiği Uludağ Üniversitesi'nde 1989'da profesör oldu. Halen aynı üniversitede öğretim üyesi olarak çalışıyor. Siyaset sosyolojisi, siyaset psikolojisi ve din sosyolojisi alanlarında çalışıyor. Global Toplumda Din ve Türkiye, Postmodernite Sivil Toplum ve İslam kitaplarından bazıları.

Prof. Dr. Süleyman Seyfi Öğün: Yüksek öğrenimine Uludağ Üniversitesi'nde başladı. 1998 yılında profesör oldu. Halen Bursa'da yaşıyor. Politik kültür, muhafazakarlık ve milliyetçilik konularında çalışıyor. Modernite, Milliyetçilik ve Türkiye, Politikbilim yayınlanan kitaplarından bazıları.

Prof. Dr. Şaban Çalış: Selçuk Üniversitesi öğretim üyesi. YÖK Başkanlığı danışmanlığını yürütüyor. Şubat 2008'de İhsan Dağı ile birlikte başlattığı ve üniversitelerde özgürlük talep eden, bütün öğretim üyelerinin imzasına açık olan "Üniversitelere Özgürlük" adlı 'akademisyenlere özel imza kampanyası'yla gündeme gelmişti.

Yrd. Doç. Dr. Vahap Coşkun: Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi. Kürt sorunu ve Güneydoğu bölgesiyle ilgili sık sık fikirlerine başvurulan isimlerden.

Yrd. Doç. Dr. Yusuf Şevki Hakyemez: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Kamu Yönetimi mezunu. Karadeniz Teknik Üniversitesi'nde öğretim görevlisi olarak çalışıyor. Kamu hukuku ve insan hakları konularında makaleleri medyada boy gösterenlerden.

Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Yayman: İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Kamu Yönetimi mezunu. Gazi Üniversitesi öğretim üyesi. Kürt sorunu üzerine yazıları ile dikkat çekti.

MURAT TOKAY